životna sredina
na
čekanju
Kritički osvrt na aktuelnu situaciju u Evropskoj Uniji i Crnoj Gori
(ne)riješiv Problem?
Evropska unija se smatra jednim od najnaprednijih regiona u oblasti životne sredine, ali se često zaboravlja da je taj uspjeh rezultat dugotrajnog i postepenog procesa koji je valorizovan 2019. godine.
UDIO (%) RECIKLIRANJA KOMUNALNOG OTPADA
UDIO (%) OBNOVLJIVE ENERGIJE U BRUTO FINALNOJ POTROŠNJI
RESURSNA EFIKASNOST (EUR/KG)
STATISTIKA EVROPSKE UNIJE
Krajem 90-tih postalo je jasno da su tadašnji sistemi zaštite životne sredine bili nedovoljni. Ustanovljeno je da su svjetske ekonomije prouzrokovale globalno zagrijavanje. U cilju spriječavanja najgorih scenarija fokus je stavljen na održivi razvoj. 2019. godine potreba za globalnom akcijom je dovela do formiranja Zelenog Dogovora.
Izvor podataka: Eurostat – Evropska Unija (27 Država)
ZELENI DOGOVOR
Zeleni dogovor je evropski strateški dokument koji ima za cilj transformaciju Evrope u održivo i klimatski neutralno društvo do 2050. godine, podstičući inovacije, ekonomski rast i poboljšanje kvaliteta života građana. Njegovi instrumenti, obim i pravac su tema čestih pregovora. U nastavku navodimo neke od ciljeva Zelenog Dogovora:
Smanjenje emisije gasova sa efektom staklene bašte
Povećanje energetske efikasnosti
Podrška čistom transportu
Zaštita i obnova šuma
Tranzicija na obnovljive izvore energije
Investicije u solarnu i vjetro energiju
Razvoj tehnologija skladištenja energije
Podsticanje instalacija toplotnih pumpi
Proširenje javnog prevoza
Podsticanje biciklizma i pješačenja
Investicije u infrastrukturu punjenja električnih vozila
Implementacija pametnih mobilnih rješenja
Podrška recikliranju
Produženje životnog vijeka proizvoda
Smanjenje ambalažnog otpada
Podrška eko-inovacijama
Očuvanje i obnavljanje ekosistema
Promovisanje održive poljoprivrede i šumarstva
Borba protiv gubitka šuma
Zaštita ugroženih vrsta
Smanjenje zagađenja vazduha, vode i zemljišta
Efikasno upravljanje otpadom i otpadnim vodama
Investicije u prevenciju i kontrolu zagađenja
Podrška održivoj poljoprivredi
Smanjenje bacanja hrane
Promovisanje zdrave ishrane
Obezbjeđivanje prehrambene sigurnosti
Zaštita biodiverziteta u poljoprivredi
PROSJEČNI GODIŠNJI RAST UDJELA RECIKLIRANOG KOMUNALNOG OTPADA
Godišnji rast za period od 2015. do 2019. iznosio je jedan posto godišnje, poslije 2019. tri posto godišnje, 3 puta više nego prije Zelenog Dogovora.
PROSJEČNI GODIŠNJI RAST UDJELA OBNOVLJIVE ENERGIJE U BRUTO FINALNOJ POTROŠNJI
Godišnji rast za period od 2015. do 2019. iznosio je tri posto godišnje, poslije 2021. pet posto godišnje (kovid period isključen iz statistike.
PROSJEČNI GODIŠNJI RAST RESURSNE EFIKASNOSTI
Godišnji rast za period od 2014. do 2020. iznosio je dva posto godišnje, poslije 2020. osam posto godišnje, 4 puta više nego prije Zelenog Dogovora.
TRENUTNI REZULTATI
Od usvajanja Zelenog dogovora ostvaren je značajan napredak u ključnim oblastima kao što su recikliranje otpada, obnovljivi izvori energije, resursna i energetska efikasnost. Brzina zelene tranzicije predmet je čestih kritika, i sa dobrim razlogom – tranzicija mora biti brža, međutim vrlo je bitno nagovijestiti da u mnogim poljima koja su predmet Zelenog Dogovora napredak još nije zabilježen. Rezultati nagovještavaju neophodnost kontinuiranog unaprjeđenja Zelenog Dogovora sa ciljem postizanja rezultata u svim oblastima koje on obuhvata.
Izvor podataka: Eurostat – Evropska Unija (27 Država)
Osvrt na stanje U Crnoj gori
Ciljevi
Crna Gora, kao buduća članica Evropske unije, je posvećena Zelenoj tranziciji i postavila je klimatske ciljeve. Da bismo ubrzali ovaj proces, moramo se prioritetno fokusirati na razvoj obnovljivih izvora energije, kao što su solarne i vjetroelektrane.
Prioritetne mjere
Umjesto građenja novih hidroelektrana, koje često imaju značajne negativne uticaje na ekosisteme i biodiverzitet, moramo maksimalno iskoristiti potencijal postojećih velikih hidroelektrana radi povećanja njihove efikasnosti i energetske stabilnosti mreže uz minimalne dodatne troškove i ekološki uticaj.
Izazovi
Paralelno s tim, moramo uložiti značajna sredstva u resursnu efikasnost i održivu mobilnost. Smanjenje potrošnje energije kroz bolju izolaciju zgrada, modernizaciju grijanja domaćinstava i veću upotrebu javnog prevoza je ključno za bolji vazduh u našim gradovima i osiguravanje energetske sigurnosti.
Pažnja
Istovremeno, moramo biti jasni oko činjenice da prirodni i tečni gas nisu zeleni izvori energije. Iako se često predstavljaju kao tranziciono gorivo, njihovo sagorijevanje i dalje emituje gasove štetne po zdravlje i prirodu, doprinoseći klimatskim promjenama.